Öğretmenlerin yazılı sınav hazırlama sürecinde yeni bir dönem başlıyor. Aktarılan bilgilere göre, temel derslerde yazılı sınav sorularının hazırlanması ve sınav kâğıtlarının oluşturulması sürecinde Bakanlığın EBA üzerinden sunacağı bir sistem kullanılacak. Öğretmenlerin bütün soruları tek tek hazırladığı mevcut uygulamadan farklı olarak yeni modelde soru havuzu, senaryo seçimi ve zümre kararları ön plana çıkacak.
Peki, yeni sistem nasıl işleyecek? Öğretmenler sınav sorularını önceden görebilecek mi? Beğenilmeyen sorular değiştirilebilecek mi? Özellikle kalabalık okullarda sınav kâğıtlarının hazırlanması nasıl olacak. Çoğaltılması nasıl yapılacak?
Paylaşılan bilgilere göre yeni uygulamanın işleyişini ve öğretmenler açısından dikkat edilmesi gereken noktaları birlikte inceleyelim.
Yazılı sınav sorularını artık öğretmenler hazırlamayacak.
Aktarılan bilgilere göre yeni sistemde temel branşlarda öğretmenlerin bütün yazılı sorularını kendilerinin hazırlaması beklenmeyecek. Bunun yerine Bakanlığın EBA üzerinden oluşturduğu soru havuzundan yararlanılacak.
Ancak bu durum öğretmenlerin sınav hazırlama sürecinden tamamen çekileceği anlamına gelmiyor. Zümre öğretmenleri yine bir araya gelerek sınavın hangi senaryoya göre hazırlanacağına karar verecek ve kendi hazırladıkları iki soruyu sisteme girecek.
Sınavın kapsamı, soruların zorluk düzeyleri ve seçilecek senaryo gibi konularda zümre kararları belirleyici olacak. Diğer sorular ise sistemdeki soru havuzundan oluşturulacak.
EBA üzerinden yazılı sınav hazırlama süreci nasıl işleyecek?
Bilgilendirme toplantıda anlatılan işleyişe göre süreç birkaç aşamadan oluşuyor.
1. Önce zümre toplantısı yapılacak
Örneğin Türkçe, Matematik veya Fe Bilimleri zümresi kendi arasında toplanarak sınavın hangi senaryoya göre hazırlanacağına karar verecek.
Bakanlığın yayımladığı senaryolar arasından ilgili sınıf düzeyine uygun olanı seçilecek. Örneğin 8. sınıflar için dördüncü senaryo, 7. sınıflar için üçüncü senaryo tercih edilebilecek. Hangi senaryonun seçileceğine zümre karar verecek.
2. Zümre başkanı sisteme iki soru girecek
Senaryo belirlendikten sonra zümre başkanı EBA üzerinden ilgili sınıfın yazılı sınavını oluşturmaya başlayacak.
Zümrenin hazırladığı iki soru sisteme girilecek. Havuzdan hazırlanan diğer soruların içeriği ise bu aşamada öğretmenlere gösterilmeyecek. Böylece öğretmenler sınavın bütün sorularını önceden inceleyerek kâğıdı kendileri oluşturmak yerine, sistemin sunduğu soru havuzundan yararlanmış olacak.
3. Soruların zorluk düzeyleri belirlenecek
Yeni sistemde yalnızca senaryo seçimi değil, soruların zorluk düzeyleri de önem taşıyor.
Zümre kararıyla soruların kolay, orta veya zor düzeyde olması belirlenecek. Örneğin ilk sorunun zor, ikinci sorunun orta, üçüncü sorunun kolay düzeyde olması istenebilecek.
Öğretmenler bu aşamada soruların içeriğini tek tek görmeyecek; sistem, belirlenen ölçütler doğrultusunda soru havuzundan seçim yapacak.
4. Sınav kâğıdı ne zaman görülebilecek?
Öğretmenlerin en çok merak ettiği konulardan biri de sınav sorularına ne zaman erişilebileceği.
Toplantıda aktarılan bilgiye göre sınav kâğıtları, Bakanlığın belirleyeceği yazılı tarihinden 24 saat önce öğretmenlerin erişimine açılacak. İlgili zümredeki öğretmenler sistem üzerinden oluşturulan sınav kâğıdını inceleyebilecek.
Burada önemli bir ayrıntı var: Öğretmenlerin sınav sorularını incelemek için oldukça sınırlı bir zamanı olacak. Bu nedenle sınavın kapsamı, kazanımları ve zorluk dağılımı konusunda zümre toplantısında ortak bir anlayış oluşturulması daha da önemli hâle gelecek.
5. Uygun bulunmayan sorular değiştirilebilecek mi?
Edinilen bilgilere göre öğretmenlerin oluşturulan sınavdaki uygun bulmadıkları sorular için bir defaya mahsus değişiklik talep etme hakkı olacak.
Ancak burada sınırsız bir değiştirme imkânından söz edilmiyor. Sorunun neden değiştirilmek istendiği gerekçesiyle birlikte sisteme girilecek. İlgili soru çıkarıldıktan sonra yerine yeni bir soru öğretmen tarafından doğrudan seçilmeyecek. Sistem, belirlenen zorluk düzeyine uygun başka bir soruyu havuzdan otomatik olarak getirecek.
Bu işlem bir kez yapılabilecek. Dolayısıyla öğretmenlerin değişiklik kararını verirken dikkatli olması gerekecek.
Sınav kâğıtları aynı gün mü basılacak?
Yeni sistemin uygulamada en fazla tartışılabilecek yönlerinden biri de sınav kâğıtlarının hazırlanması ve çoğaltılması için tanınan süre.
Aktarılan plana göre sınav kâğıtları yazılı tarihinden 24 saat önce erişime açılacak. Gerekli incelemeler ve varsa değişiklik işlemleri aynı gün içinde tamamlanacak, çıktılar alınacak ve sınav ertesi gün uygulanacak.
Bu planın sorunsuz işlemesi için okulların teknik ve fiziksel imkânları önemli olacak.
Özellikle öğrenci sayısının fazla olduğu okullarda aynı gün içinde çok sayıda sınav kâğıdının hazırlanması ve çoğaltılması ciddi bir iş yükü oluşturabilir. Yazıcıların yetersiz kalması, fotokopi sıraları, kâğıt ihtiyacı veya sistemde yaşanabilecek bir yoğunluk sınav hazırlıklarını zorlaştırabilir.
Öğretmenlerin sınav okuma süreci de değişecek mi?
Toplantıda konuşulan bir diğer konu, sınavların değerlendirilmesiyle ilgili planlanan çalışmalar.
Aktarılan bilgiye göre Bakanlık, ilerleyen aşamada öğretmenlerin yazılı sınavları okuma sürecini de sistem üzerinden yürütmeye yönelik bir çalışma hazırlamış durumda.
Bu uygulamanın ne zaman hayata geçirileceği ise henüz net değil. Önümüzdeki dönemde mi uygulanacağı yoksa daha sonraki bir eğitim öğretim yılına mı kalacağı konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor. Böyle bir değişikliğin uygulamaya geçmeden önce pilot çalışmalarla değerlendirilmesi de önem taşıyor.
Sınav sorularının sistem üzerinden hazırlanması ile sınavların değerlendirilmesinin de aynı dijital yapı içinde yürütülmesi, eğitimde ölçme ve değerlendirme süreçlerini önemli ölçüde değiştirebilir.
Ancak burada asıl mesele, işlemlerin dijital ortama taşınmasından çok, sistemin öğretmenlerin ve öğrencilerin ihtiyaçlarına ne ölçüde cevap verebildiği olacak.
Yeni sistemin avantajları ve soru işaretleri neler?
Her yeni uygulamada olduğu gibi bu sistemin de olumlu yönleri ve dikkatle değerlendirilmesi gereken tarafları bulunuyor.
Olası avantajları
- Sınav hazırlama sürecinde ortak bir standart oluşturulabilir.
- Soru havuzu sayesinde öğretmenlerin bütün soruları sıfırdan hazırlama yükü azalabilir.
- Zümre kararlarıyla sınav senaryosu ve zorluk düzeyi konusunda ortak hareket edilebilir.
- Farklı okullarda yapılan sınavlar arasında belirli bir tutarlılık sağlanabilir.
- Sonuçların velilere sistem üzerinden açılacağı ve öğrencinin hangi sorulardan kaç puan aldığı, hangi kazanımı edinip edinmediği görülecek.
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Öğretmenlerin soruları yalnızca 24 saat önce görebilmesi hazırlık süresini kısıtlayabilir.
- Kalabalık okullarda sınav kâğıtlarının aynı gün çoğaltılması güçlük yaratabilir.
- Otomatik seçilen soruların sınıfın işlenmiş konularına ve öğrencilerin seviyesine uygunluğu önem taşıyacak.
- Sistem yoğunluğu veya teknik aksaklıklar sınav hazırlığını doğrudan etkileyebilir.
- Soru değişikliği hakkının sınırlı olması, inceleme sürecinin dikkatli yürütülmesini gerektirecek.
Elbette bu değerlendirmelerin bir bölümü uygulamanın sahada nasıl işleyeceğine bağlı. Sistemin bütün ayrıntıları netleşip okullarda kullanılmaya başlandığında avantajları ve aksayan yönleri daha sağlıklı değerlendirilebilecek.
İlk dönem birinci yazılılarda uygulanacak.
Toplantıda aktarılan en önemli bilgilerden biri de yeni sistemin ilk dönem birinci yazılılarında uygulanmasının planlandığı yönünde.
Bu nedenle öğretmenlerin sistemin kullanımını önceden öğrenmesi, zümre toplantılarında senaryo ve sınav kapsamı üzerine ayrıntılı biçimde konuşması faydalı olacaktır.
EBA üzerinden sınav oluşturma işlemlerinin teknik olarak kolay olması tek başına yeterli değil. Asıl önemli olan, uygulamanın okulun günlük işleyişine nasıl uyarlanacağı ve sınav hazırlıklarının zamanında tamamlanıp tamamlanamayacağı.
Sistemin kullanımına ilişkin ayrıntılar ve resmî uygulama takvimi netleştikçe öğretmenlerin bilgilendirilmesi de önem kazanıyor.
Sistemi hep birlikte göreceğiz.
Eğitimde dijitalleşme, doğru planlandığında öğretmenlerin işini kolaylaştırabilir. Soru havuzlarının kullanılması, ortak ölçütlerin belirlenmesi ve sınav hazırlıklarının belirli bir sistem üzerinden yürütülmesi bu açıdan önemli adımlar olabilir.
Bununla birlikte öğretmenlerin mesleki değerlendirmeleri, öğrencilerin seviyeleri ve okulların fiziksel koşulları göz ardı edilmemeli. Özellikle sınav sorularına erişim süresinin kısıtlı olması ve çıktı işlemlerinin aynı güne bırakılması gibi ayrıntılar uygulamanın başarısını doğrudan etkileyebilir.
Şimdi hepimizin merak ettiği konu, anlatılan bu sistemin okullarda nasıl işleyeceği.Yeni uygulama için okulların hazır olup olmadığı. Uygulama başladığında yaşanacak deneyimler, sistemin hangi yönlerinin geliştirilmesi gerektiğini daha açık gösterecektir.
Siz bu yeni yazılı sınav sistemini nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce soru havuzundan sınav oluşturulması öğretmenlerin işini kolaylaştırır mı, yoksa sınavdan yalnızca bir gün önce soru kâğıdına erişilmesi yeni sorunlar mı doğurur? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.
Not: Bu yazı, bilgilendirme toplantısında paylaşılan bilgilere dayanarak hazırlanmıştır. Kesin uygulama ayrıntıları için Millî Eğitim Bakanlığının ve EBA’nın resmî duyuruları esas alınmalıdır.
